علت سوراخ شدن دیگ موتورخانه
شما می توانید با به اشتراک گذاشتن دیدگاه و تجربیات خود در انتهای مقاله علت سوراخ شدن دیگ موتورخانه به گفتمان آنلاین با تعمیرکاران آی پی امداد و دیگر کاربران بپردازید.
مشاوره آنلایندیدن نشتی و پیدا کردن علت سوراخ شدن دیگ موتورخانه برای هر صاحب خانهای استرس زاست؛ مخصوصا وقتی نگران هزینههای سنگین تعمیرات یا تعویض کل سیستم باشید.
اما نگران نباشید، سوراخ شدن دیگ همیشه به معنای پایان عمر آن نیست. در بسیاری از مواقع، این مشکل نشانهای است که به ما میگوید یکی از بخشهای ساده موتورخانه نیاز به توجه یا سرویس دارد.
در این مطلب از آی پی امداد، قصد داریم دلایل سوراخ شدن دیگ موتورخانه را بررسی کنیم تا بتوانید این مشکل را به راحتی شناسایی کرده و رفع کنید. همچنین، در صورت نیاز برای تعمیر موتورخانه میتوانید با شمارههای 02191003098 و 02158941 تماس بگیرید.
9 علت سوراخ شدن دیگ موتورخانه + راهحل
سوارخ شدن دیگ موتورخانه یکی از رایجترین مشکلات مربوط به موتورخانه است. دلایلی که باعث بروز این مشکل میشوند را در لیست زیر میتوانید بخوانید:
- خوردگی و زنگ زدگی داخلی دیگ
- رسوب گرفتن دیگ و داغ شدن موضعی بدنه
- شوک حرارتی ناشی از ورود آب سرد به دیگ داغ
- بالا بودن فشار داخل دیگ موتورخانه
- کیفیت نامناسب آب و PH اسیدی
- خرابی یا نشتی مبدل حرارتی
- فرسودگی و پایان عمر مفید دیگ
- نصب غیراصولی و لوله کشی اشتباه
- خرابی منبع انبساط و نوسان فشار
در ادامه، تمامی این علتها را بررسی میکنیم و برای هرکدام یک راه حل عملی و مرحله به مرحله میدهیم تا شما کاربران عزیز آی پی امداد، بتوانید مشکل سوراخ شدن دیگ موتورخانه را حل کنید.
1. خوردگی و زنگزدگی داخلی دیگ
یکی از اصلیترین موارد در بررسی علت سوراخ شدن دیگ موتورخانه، پدیده خوردگی و اکسیداسیون فلز است. از آنجایی که بدنه دیگهای چدنی یا فولادی به صورت مداوم در تماس با آب قرار دارند احتمال زنگ زدگی آنها بالاست.
اگر آب داخل سیستم به درستی تصفیه نشود یا مدام آب تازه (حاوی اکسیژن) به مدار اضافه شود، بدنه دیگ از داخل خورده شده و به مرور زمان نازک میشود تا جایی که سوراخهای ریزی در آن به وجود میآید.
نشانههای این مشکل:
- مشاهده لکههای نارنجی یا قهوهای (رنگ زنگ زدگی) در محل درزهای دیگ یا روی بدنه خارجی،
- تغییر رنگ آب خروجی از شیرهای تخلیه به رنگ کدر و زنگ زده.
۱. جلوگیری از ورود آب تازه
- در کنار دیگ موتورخانه یا روی لوله ورودی آب به آن، یک شیر کوچک به نام شیر پرکن قرار دارد،
- دقت کنید که این شیر نباید همیشه باز باشد،
- هر چقدر آب جدید کمتری وارد دیگ شود، اکسیژن کمتری برای زنگ زدگی وجود خواهد داشت،
- اگر متوجه شدید سیستم مدام نیاز به آبگیری دارد، حتما نشتیهای کوچک لوله کشی را پیدا و رفع کنید.
2. استفاده از محلول ضدخوردگی
سادهترین راه برای یک کاربر خانگی، خرید محلول تاسیسات ضدخوردگی از فروشگاههای لوازم شوفاژ است.
- برای اضافه کردن آن، کافی است به پشت بام بروید،
- در منبع انبساط (مخزن بزرگی که در بالاترین نقطه ساختمان است) را باز کنید،
- محلول را مستقیما داخل آب منبع بریزید،
- این ماده با چرخش آب، یک لایه محافظ روی دیواره داخلی دیگ ایجاد میکند و مانع از پیشرفت زنگ زدگی میشود.
2. رسوب گرفتن دیگ و داغ شدن موضعی بدنه
آب مصرفی در اکثر مناطق ایران دارای املاح و سختی زیادی است. این املاح دقیقا مشابه جرمی که در کتریها میبینید، به دیوارههای داخلی دیگ میچسبند. وقتی لایه ضخیمی از رسوب روی فلز مینشیند، مانند یک عایق عمل کرده و اجازه نمیدهد گرمای مشعل به آب منتقل شود.
در نتیجه، آن بخش از بدنه فلزی بیش از حد داغ شده و دچار تغییر شکل، ترک خوردگی یا سوراخ شدن میشود. این مورد رایجترین علت سوراخ شدن دیگ موتورخانه در ایران است.
نشانههای این مشکل:
- شنیدن صداهای غیرطبیعی مانند تق تق یا ضربه از داخل دیگ هنگام روشن بودن مشعل (صدایی شبیه به جوشیدن کتری)،
- دیر گرم شدن آب با وجود روشن بودن مداوم مشعل،
- افزایش ناگهانی مصرف سوخت.
1. نصب سختی گیر
- روی لوله ورودی آب به موتورخانه (لولهای که آب ساختمان را به سمت سیستم گرمایشی هدایت میکند)، یک دستگاه «سختی گیر مغناطیسی» یا «فیلتر پلی فسفات» نصب کنید،
- این قطعه کوچک، املاح آب را قبل از ورود به دیگ خنثی میکند.
2. تخلیه رسوبات ته نشین شده
- در پایینترین قسمت دیگ، یک شیر بزرگ (به رنگ قرمز یا مشکی) به نام شیر تخلیه وجود دارد،
- یک شلنگ به این شیر متصل کنید،
- سر دیگر آن را در چاه فاضلاب قرار دهید،
- ماهی یک بار، به مدت ۳۰ ثانیه این شیر را باز کنید تا گل و لای و رسوبات نرمی که کف دیگ جمع شدهاند، خارج شوند.
3. اسید شویی دورهای
- اگر رسوبها سفت شدهاند، حتما سالی یکبار از یک سرویس کار بخواهید با استفاده از پمپ و مواد مخصوص، داخل پرههای دیگ را شستشو دهد تا لایههای سخت کنده شوند.
3. شوک حرارتی ناشی از ورود آب سرد به دیگ داغ
شوک حرارتی زمانی رخ میدهد که دمای بدنه دیگ بسیار بالا است و ناگهان حجم زیادی از آب کاملا سرد وارد آن میشود. این اختلاف دمای شدید باعث انقباض ناگهانی فلز شده و در دیگهای چدنی منجر به ترک خوردن پرهها و در دیگهای فولادی باعث ایجاد تنش و سوراخ شدن بدنه میشود.
این مورد به عنوان یک علت سوراخ شدن دیگ موتورخانه زمانی اتفاق میافتد که آب سیستم به هر دلیلی کم شده و کاربر ناگهان شیر پرکن را باز میکند.
نشانههای این مشکل:
- شنیدن صدای بلند “تق” یا شکستگی از داخل دیگ درست زمانی که آبگیری انجام میدهید،
- نشتی شدید و ناگهانی آب از بین درزهای پرههای دیگ چدنی.
- ابتدا مشعل را (کلید برق بزرگ کنار یا روی مشعل) خاموش کنید،
- حداقل ۱ تا ۲ ساعت صبر کنید تا دمای فلز دیگ به آرامی پایین بیاید،
- پس از خنک شدن دیگ، شیر پرکن (شیری که لوله آب شهر را به لولههای رفت و برگشت متصل کرده) را خیلی کم باز کنید تا آب به آرامی وارد سیستم شود،
- برای اینکه خیالتان راحت باشد، میتوانید از یک نصاب بخواهید یک «شیر پرکن اتوماتیک» نصب کند،
- این قطعه روی لوله ورودی قرار میگیرد و به محض کم شدن فشار، آب را به صورت قطره چکانی و بسیار آرام اضافه میکند تا شوک حرارتی ایجاد نشود.
4. بالا بودن فشار داخل دیگ موتورخانه
هر دیگ توان تحمل فشار مشخصی را دارد که روی پلاک مشخصات آن درج شده است. وقتی فشار آب داخل سیستم بیش از حد مجاز افزایش یابد، بدنه دیگ تحت استرس شدید قرار میگیرد. این فشار مضاعف باعث باز شدن درزها، ترک خوردن پرهها یا ایجاد شکاف در نقاط ضعیف بدنه میشود.
نشانههای این مشکل:
- عقربه فشارسنج روی دیگ (مانومتر) وارد محدوده قرمز رنگ شده است (بالاتر از ۳ بار)،
- چکه کردن مداوم آب از «شیر اطمینان» (شیری که یک دستگیره کوچک یا اهرم روی خود دارد و بالای دیگ نصب شده است).
1. بررسی عقربه فشار (مانومتر)
- روی دیگ یک نمایشگر دایرهای وجود دارد که فشار را نشان میدهد،
- در ساختمانهای معمولی، این عقربه باید همیشه بین ۱ تا ۱.۵ بار باشد،
- اگر عقربه به عدد ۳ نزدیک شد، یعنی خطر در کمین است.
3. تست شیر اطمینان
- در قسمت بالای دیگ، یک شیر وجود دارد که لولهای از آن به سمت کف زمین هدایت شده است. این شیر اطمینان است،
- ماهی یک بار اهرم آن را خیلی کوتاه فشار دهید تا کمی آب خارج شود،
- این کار مطمئنتان میکند که شیر رسوب نگرفته و در صورت بالا رفتن فشار، به درستی عمل میکند تا دیگ سوراخ نشود.
4. تنظیم شیر پرکن
- بررسی کنید که شیر پرکن (شیری که آب شهر را به دیگ وصل میکند) کاملا بسته باشد،
- گاهی این شیر بر اثر فرسودگی کمی باز میماند و باعث بالا رفتن مداوم فشار میشود.
5. تخلیه آب اضافی
- به فشار نگاه کنید،
- اگر فشار بالاست، از طریق همان شیر تخلیه که در پایین دیگ قرار دارد (در بخش قبل توضیح داده شد)، کمی آب از سیستم خارج کنید تا عقربه فشار روی عدد ۱.۵ قرار بگیرد.
5. کیفیت نامناسب آب و PH اسیدی
دیگر علت سوراخ شدن دیگ موتورخانه، خاصیت اسیدی یا بازی بودن آب داخل سیستم است. اگر PH آب متعادل نباشد (یعنی آب بیش از حد اسیدی باشد)، آب مانند یک خورنده قوی عمل کرده و ذره ذره لایههای فلزی دیگ را از بین میبرد.
این اتفاق در مناطقی که آب لوله کشی آنها تصفیه نشده یا دارای املاح خاصی است، با سرعت بیشتری رخ میدهد و منجر به سوراخ شدن بدنه در مدت زمانی کوتاه میشود.
نشانههای این مشکل:
- مشاهده خوردگیهای نقطهای (سوراخهای بسیار ریز شبیه به جای سوزن) روی سطح فلز،
- نازک شدن غیرطبیعی بخشی از بدنه دیگ که با لمس کردن یا ضربه ملایم مشخص میشود،
- تغییر بوی آب موتورخانه به بویی شبیه به تخم مرغ گندیده یا فلز سوخته.
1. استفاده از کیت تست PH
- میتوانید کاغذهای مخصوص تست PH را از لوازم آزمایشگاهی یا برخی ابزارفروشیها تهیه کنید،
- مقداری از آب دیگ را (از طریق شیر تخلیه پایین دیگ) بردارید و کاغذ را در آن بزنید،
- عدد PH باید بین ۸.۵ تا ۹.۵ (کمی قلیایی) باشد،
- اگر عدد زیر ۷ بود، یعنی آب اسیدی است و دیگ شما در خطر است.
2. افزودن مواد اصلاح کننده
- برای رفع حالت اسیدی، از مواد افزودنی قلیایی کننده مخصوص تاسیسات استفاده کنید،
- این مواد را از فروشگاههای معتبر تجهیزات موتورخانه بخرید،
- مانند روش قبل، ماده را از طریق ورودی منبع انبساط (مخزن روی پشت بام) به سیستم اضافه کنید.
3. شستشوی مدار (فلاشینگ)
- اگر سالهاست آب سیستم را عوض نکردهاید، بهتر است یک بار کل آب سیستم را تخلیه کنید،
- دوباره آبگیری کنید تا مواد شیمیایی مخرب که طی سالها غلیظ شدهاند، از سیستم خارج شوند.
4. نصب فیلترهای رزینی
- اگر در منطقهای با آب بسیار سنگین زندگی میکنید، نصب یک «سختی گیر رزینی» (مخزن بزرگی که کنار دیگ قرار میگیرد و با نمک شارژ میشود) بهترین راه برای تضمین دائمی کیفیت آب است.
6. خرابی یا نشتی مبدل حرارتی
در بسیاری از موتورخانهها برای تامین آب گرم مصرفی (آبی که با آن دوش میگیرید)، از یک دستگاه به اسم مبدل حرارتی یا منبع کویلی استفاده میشود. این قطعه یک مخزن استوانه ای بزرگ یا یک صفحه فلزی تخت است که نزدیک به دیگ نصب شده.
اگر لولههای داخل این مبدل سوراخ شوند، آب پرفشار شهری وارد مدار کمفشار دیگ میشود. این اتفاق باعث بالا رفتن ناگهانی فشار و در نهایت سوراخ شدن یا ترکیدن پرههای دیگ میشود. در این حالت، نقص در مبدل علت سوراخ شدن دیگ موتورخانه شماست.
نشانههای این مشکل:
- بالا رفتن مداوم فشار دیگ (عقربه مانومتر) حتی زمانی که شیر پرکن کاملا بسته است،
- سرریز شدن مداوم آب از منبع انبساط روی پشت بام (مشاهده جاری شدن آب از لوله ناودانی پشت بام)،
- سرد و گرم شدن ناگهانی آب مصرفی داخل واحدها.
1. تست نشتی داخلی
- ابتدا شیر پرکن (شیری که آب شهر را به دیگ وصل میکند) را کاملا ببندید،
- اگر با وجود بسته بودن این شیر، باز هم فشار دیگ بالا رفت، مطمئن شوید که مبدل حرارتی یا منبع کویلی از داخل سوراخ شده است.
2. بستن ورودی آب گرم
- روی لولههایی که از دیگ به سمت مخزن ایستاده (منبع کویلی) میروند، شیرهایی وجود دارد،
- آنها را ببندید تا ارتباط دیگ با مبدل قطع شود و فشار به دیگ آسیب نزند.
3. سرویس یا تعویض کویل
- در منابع کویلی (مخزنهای بزرگ ایستاده)، یک صفحه دایرهای با پیچهای زیاد در بدنه وجود دارد،
- باید از یک تعمیرکار بخواهید پیچها را باز کرده، لولههای مسی داخل آن (کویل) را بیرون بکشد و در صورت سوراخ بودن، آنها را جوشکاری یا تعویض کند.
4. اسید شویی مبدل
- اگر مبدل شما از نوع صفحهای (یک قطعه مستطیلی کوچک و تخت) است و سوراخ شده، راهی جز تعویض آن وجود ندارد،
- اما برای جلوگیری از سوراخ شدن مجدد، حتما هر دو سال یک بار آن را اسیدشویی کنید.
7. فرسودگی و پایان عمر مفید دیگ
هر دستگاهی طول عمر مشخصی دارد و دیگ موتورخانه نیز از این قاعده مستثنی نیست. دیگهای چدنی بین ۱۰ تا ۱۵ سال و دیگهای فولادی بسته به ضخامت بدنه، عمر مفیدی دارند.
با گذشت زمان، فلز بدنه در اثر انقباض و انبساطهای پیاپی، تماس مداوم با شعله و رسوبات، خاصیت خود را از دست داده و اصطلاحا خسته میشود. در این حالت، فلز بسیار نازک شده و حتی با کوچکترین نوسان فشار، سوراخ میشود. در واقع فرسودگی، طبیعیترین علت سوراخ شدن دیگ موتورخانه است.
نشانههای این مشکل:
- مشاهده سوراخهای متعدد در نقاط مختلف دیگ (وقتی یک جا را جوش میدهید، جای دیگری سوراخ میشود)،
- ریزش ورقههای نازک فلز یا پوسته پوسته شدن شدید بدنه دیگ،
- تغییر شکل ظاهری بدنه یا شکم دادن پرههای چدنی.
1. بررسی تاریخ نصب
اگر بیش از ۱۰ سال از نصب دیگ میگذرد، صرف هزینههای سنگین برای تعمیرات موضعی (مثل جوشکاریهای پیاپی) دیگر منطقی نیست.
2. تعویض پره (برای دیگهای چدنی)
- اگر دیگ شما چدنی است (از تکههای مجزا که به هم کوپل شدهاند تشکیل شده)، خوششانس هستید،
- نیازی به تعویض کل دیگ نیست،
- میتوانید فقط پرهای که سوراخ شده را پیدا کرده و با یک پره نو جایگزین کنید،
- پرهها همان قطعات عمودی هستند که بدنه اصلی دیگ را میسازند.
3. برآورد هزینه تعمیر در مقابل تعویض
- اگر دیگ فولادی است و سوراخهای ناشی از فرسودگی در نقاط مختلف دیده میشود، جوشکاری فقط یک مسکن موقت است،
- در این شرایط، بهترین راهکار عملی، تعویض دیگ با یک مدل جدید و با راندمان بالاتر است تا در هزینههای گاز مصرفی نیز صرفهجویی شود.
4. مشاوره با کارشناس
- قبل از هر تصمیمی، از یک تکنسین بخواهید ضخامت بدنه را با دستگاههای مخصوص چک کند،
- اگر کل بدنه نازک شده باشد، تعمیر آن خطرناک است و احتمال انفجار یا نشتی شدید وجود دارد.
8. نصب غیراصولی و لولهکشی اشتباه
گاهی اوقات علت سوراخ شدن دیگ موتورخانه نه به کیفیت آب مربوط است و نه به سن دستگاه؛ بلکه به نحوه چیدمان لولهها و نصب اولیه برمیگردد. اگر لولههای رفت و برگشت به درستی متصل نشوند یا دیگ در محلی تراز نصب نگردد، فشار فیزیکی و تنشهای حرارتی به صورت نامساوی در بدنه پخش میشوند.
این فشار متمرکز در یک نقطه، باعث ایجاد ترکهای مویی و در نهایت سوراخ شدن دیگ میشود.
نشانههای این مشکل:
- لرزش شدید لولهها و بدنه دیگ در هنگام کار کردن پمپها،
- نشتی آب دقیقا از محل اتصال لولههای بزرگ به بدنه دیگ،
- داغ شدن بیش از حد یک سمت دیگ و سرد ماندن سمت دیگر.
1. بررسی تراز بودن دیگ
- یک تراز بنایی ساده روی سقف دیگ قرار دهید،
- دیگ باید کاملا صاف روی فونداسیون (پایه بتنی کف موتورخانه) نشسته باشد،
- اگر دیگ کج باشد، هوا در یک سمت آن جمع شده و باعث سوختن و سوراخ شدن آن نقطه میشود.
2. استفاده از لرزه گیر
- لرزه گیرها قطعات لاستیکی یا آکاردئونی هستند که بین لولهها و دیگ نصب میشوند،
- این قطعات را دقیقا در محل اتصال لولههای اصلی به دیگ نصب کنید تا لرزش پمپها به بدنه دیگ منتقل نشود.
3. بررسی لوله بایپس
- لوله بایپس یک لوله رابط بین مسیر رفت و برگشت است،
- اطمینان حاصل کنید که این مسیر باز است،
- این لوله باعث میشود همیشه جریان کمی از آب در دیگ برقرار باشد و از داغ شدن ناگهانی و ایجاد تنش در بدنه جلوگیری میکند.
4. اطمینان از وجود شیر تخلیه هوا
- در بالاترین قسمت لوله کشی خروجی از دیگ، باید یک «شیر هواگیر اتوماتیک» (یک قطعه استوانهای کوچک برنجی) وجود داشته باشد،
- از سالم بودن و باز بودن درپوش کوچک روی آن مطمئن شوید،
- وجود هوا در سیستم باعث خوردگی سریع فلز و سوراخ شدن آن میشود.
9. خرابی منبع انبساط و نوسان فشار
منبع انبساط مخزنی است که وظیفه کنترل تغییر حجم آب بر اثر گرما را دارد. وقتی آب داخل دیگ داغ میشود، حجم آن افزایش مییابد؛ این حجم اضافی باید به جایی هدایت شود.
اگر منبع انبساط خراب باشد، این فشار راهی برای تخلیه ندارد و مستقیما به بدنه دیگ ضربه میزند. تکرار این نوسانات فشار (مانند چکش زدن به بدنه) به مرور باعث خستگی فلز و ایجاد شکاف میشود. بنابراین، خرابی این مخزن به صورت غیرمستقیم علت سوراخ شدن دیگ موتورخانه است.
نشانههای این مشکل:
- نوسان شدید عقربه فشارسنج (مانومتر)؛ به این صورت که با روشن شدن مشعل، فشار سریعا بالا میرود و با خاموش شدن آن، فشار به شدت افت میکند،
- سرریز شدن آب از مخزن روی پشت بام یا مشاهده نشتی از زیر مخزن انبساط بسته (در موتورخانه).
1. بررسی منبع انبساط باز (روی پشت بام)
- به پشت بام بروید و داخل مخزن را نگاه کنید،
- مطمئن شوید که شناور (توپی پلاستیکی) درست کار میکند و گیر نکرده است،
- اگر آب به منبع نمیرسد یا مدام سرریز میکند، شناور را تعویض کنید.
2. بررسی منبع انبساط بسته (داخل موتورخانه)
- این منبع یک مخزن گرد قرمز یا آبی رنگ است که کنار دیگ قرار دارد،
- روی این مخزن یک پستانک (شبیه سوزن تایر ماشین) وجود دارد،
- آن را با نوک ناخن فشار دهید،
- اگر آب خارج شد، یعنی تیوب داخلی آن پاره شده و باید کل مخزن یا تیوب آن تعویض شود،
- اگر فقط هوا خارج شد یا هیچ اتفاقی نیفتاد، باید با تلمبه مخصوص کمی هوا به آن تزریق کنید.
3. اطمینان از باز بودن مسیر لولهها
- دو لوله از دیگ به سمت منبع انبساط میروند (لوله رفت و برگشت انبساط)،
- با لمس کردن لولهها مطمئن شوید که هر دو گرم هستند،
- اگر یکی از لولهها سرد باشد، یعنی مسیر مسدود شده و فشار مستقیما به دیگ آسیب میزند،
- در این صورت باید لولهها توسط لوله کش فنر زده یا تعویض شوند.
برای رفع مشکل سوراخ شدن دیگ موتورخانه با کجا تماس بگیریم؟
شناخت علت سوراخ شدن دیگ موتورخانه به شما کمک میکند تا پیش از بروز خسارتهای سنگین و توقف کامل سیستم گرمایشی، وارد عمل شوید. همانطور که بررسی کردیم، بسیاری از عوامل خرابی دیگ، از رسوب گرفتن ساده تا نوسانات فشار، با بازدیدهای دورهای و انجام اقدامات پیشگیرانه بسیار ساده توسط خود شما قابل حل هستند.
اما برخی مشکلات نیز به بررسی و تعمیر تخصصی نیاز دارند. اگر با وجود راه حلهای بالا مشکل دیگ همچنان پابرجا بود، با شمارههای 02191003098 و 02158941 تماس بگیرید تا ماهرترین تعمیرکاران آی پی امداد را به محل شما اعزام کنیم.
همچنین، برای استفاده از راهنمایی آنلاین و رایگان کارشناسان آی پی امداد میتوانید سوالات و مشکلاتتان را در بخش دیدگاههای همین مطلب یا بخش پرسش و پاسخ مطرح کنید.