علت برعکس چرخیدن پمپ آب
شما می توانید با به اشتراک گذاشتن دیدگاه و تجربیات خود در انتهای مقاله علت برعکس چرخیدن پمپ آب به گفتمان آنلاین با تعمیرکاران آی پی امداد و دیگر کاربران بپردازید.
مشاوره آنلاینپمپ آب وقتی درست کار میکند که جهت چرخش موتور و جریان آب در یک مسیر هماهنگ باشد. اما گاهی پمپ در جهت مخالف میچرخد و همین موضوع باعث افت فشار، کاهش دبی و حتی آسیب به پمپ میشود.
این مشکل دوحالت دارد؛ یا پمپ درحال کار برعکس میچرخد یا وقتی خاموش است. ما در این مطلب از آی پی امداد، قصد داریم علت برعکس چرخیدن پمپ آب را در هر دو حالت بررسی کنیم. همچنین برای هر علت یک راه حل در اختیارتان میگذاریم تا بتوانید آن را حل کنید.
اگر هم به دلیلی مشکل هنوز پابرجا بود، برای عیب یابی و تعمیر پمپ آب، میتوانید با شمارههای 02191003098 و 02158941 تماس بگیرید.
هرجای مطلب سوال یا مشکلی برایتان پیش آمد، آن را در بخش دیدگاهها یا پرسش و پاسخ مطرح کنید تا کارشناسان آنلاین آی پی امداد شما را راهنمایی کنند.
5 علت برعکس چرخیدن پمپ آب + راه حل
برعکس چرخیدن پمپ آب زمانی اتفاق میافتد که جهت چرخش موتور با جهت استاندارد پمپ هماهنگ نباشد. این مشکل بیشتر در زمان نصب، تعمیر یا راه اندازی اولیه دیده میشود و اگر سریع رفع نشود، روی فشار آب و سلامت پمپ تاثیر مستقیم میگذارد.
دلایل برعکس چرخیدن پمپ آب را میتوانید در لیست زیر مشاهده کنید:
- جابهجا بودن فازها در موتور سه فاز
- سیم کشی اشتباه موتور تک فاز
- تنظیم اشتباه اینورتر
- سیم پیچی اشتباه موتور بعد از تعمیر
- نصب اشتباه کوپلینگ یا پروانه
کاربران عزیز آی پی امداد، در ادامه تمامی این علتها را بررسی کرده و برای هرکدام، یک راه حل عملی میدهیم تا بتوانید مشکل را تشخیص داده و برطرف کنید.
1. جابهجا بودن فازها در موتور سه فاز
در موتورهای سه فاز، جهت چرخش پمپ آب کاملا به ترتیب اتصال فازها بستگی دارد. اگر هنگام نصب یا تعمیر، جای دو فاز اشتباه بسته شود، میدان الکتریکی داخل موتور برعکس شکل میگیرد. در نتیجه محور موتور و پروانه پمپ در جهت مخالف شروع به چرخش میکنند.
این رایجترین علت برعکس چرخیدن پمپ آب است و بیشتر در زمان راه اندازی اولیه یا بعد از باز شدن جعبه برق اتفاق میافتد.
- پمپ روشن میشود ولی فشار آب خیلی کم است،
- صدای موتور کمی سنگین و غیرعادی شنیده میشود،
- خروجی آب ضعیف یا ناپایدار است،
- آمپر موتور بالاتر از حالت نرمال بالا میرود.
- برق اصلی پمپ را از فیوز یا کلید قطع کنید،
- درپوش جعبه برق موتور را باز کنید (پشت موتور یا کنار بدنه قرار دارد)،
- سه سیم ورودی فاز را که با “L1″، “L2” و “L3” مشخص شدهاند پیدا کنید،
- جای دو تا از این سیمها را با هم عوض کنید (مثلا “L1” و “L2”)،
- درپوش را ببندید و برق را وصل کنید،
- پمپ را روشن کنید و جهت چرخش و فشار آب را تست کنید.
2. سیم کشی اشتباه موتور تک فاز
در موتورهای تک فاز، چرخش موتور به کمک سیم پیچ اصلی و سیم پیچ راه انداز (استارت) انجام میشود. اگر این سیم کشی هنگام نصب یا تعمیر اشتباه انجام شود، میدان مغناطیسی موتور برعکس شکل میگیرد.
در نتیجه پمپ در جهت مخالف شروع به کار میکند و همین موضوع، علت برعکس چرخیدن پمپ آب در پمپهای خانگی خواهد بود.
- پمپ روشن میشود اما فشار آب خیلی کم است،
- موتور صدای یکنواخت دارد ولی آبدهی ضعیف است،
- پمپ خیلی سریع داغ میشود،
- عملکرد پمپ از همان لحظه اول غیرطبیعی است.
- برق پمپ را از فیوز یا دوشاخه کامل قطع کنید،
- درپوش جعبه برق موتور را باز کنید (کنار بدنه موتور یا پشت آن قرار دارد)،
- خازن را پیدا کنید (یک قطعه استوانهای یا مکعبی مشکی یا سفید)،
- سیمهای متصل به ترمینال موتور را بررسی کنید،
- طبق نقشه روی بدنه موتور، سیم استارت و سیم اصلی را در جای درست قرار دهید،
- بعد از بستن درپوش، برق را وصل کنید و پمپ را تست کنید.
3. تنظیم اشتباه اینورتر
در پمپهایی که با اینورتر کار میکنند، جهت چرخش موتور به تنظیمات نرم افزاری هم بستگی دارد. اگر گزینه مربوط به جهت چرخش روی حالت Reverse تنظیم شده باشد، موتور برعکس میچرخد.
این موضوع یکی از مهمترین علتهای برعکس چرخیدن پمپ آب در سیستمهای صنعتی و بوستر پمپهاست و بیشتر بعد از نصب اولیه اینورتر، یا بعد از ریست شدن تنظیمات رخ میدهد.
- پمپ فقط زمانی که از اینورتر فرمان میگیرد برعکس میچرخد،
- با تغییر دور موتور، رفتار پمپ غیرعادی میشود،
- قبلا درست کار میکرده اما بعد از دستکاری تنظیمات جهت آن عوض شده است،
- فشار آب کاهش پیدا میکند بدون اینکه مشکل مکانیکی وجود داشته باشد.
- برق اینورتر را وصل کنید و وارد منوی تنظیمات شوید،
- گزینه مربوط به جهت چرخش را پیدا کنید (با نامهایی مثل Direction یا Rotation)،
- اگر روی حالت Reverse یا Backward است، آن را روی Forward قرار دهید،
- تنظیمات را ذخیره کنید،
- پمپ را خاموش و دوباره روشن کنید و عملکرد آن را تست کنید.
4. سیم پیچی اشتباه موتور بعد از تعمیر
اگر موتور پمپ قبلا سوخته باشد ممکن است تعمیرکار، سیم پیچی داخلی را اشتباه انجام داده باشد. در این حالت جهت میدان مغناطیسی موتور تغییر میکند و پمپ از همان ابتدا در جهت مخالف میچرخد.
این مورد یکی از جدیترین علت برعکس چرخیدن پمپ آب است؛ چون به تنظیم بیرونی یا سیم کشی ساده مربوط نمیشود و داخل خود موتور مشکل وجود دارد.
- پمپ از همان لحظه اول بعد از تعمیر برعکس کار میکند،
- تغییر فازها یا جابهجایی سیمها هیچ تاثیری ندارد،
- فشار آب همیشه پایین است،
- موتور داغ میشود حتی در زمان کار کوتاه،
- صدا و لرزش غیرعادی در تمام حالتها وجود دارد.
- ابتدا مطمئن شوید مشکل از برق یا اینورتر نیست (با بررسی علتهای قبلی)،
- اگر همه موارد بیرونی سالم بود، موتور را از پمپ جدا کنید،
- پلاک موتور را بررسی کنید و آن را با سیم پیچی فعلی مقایسه کنید،
- موتور را به یک تعمیرکار ماهر بسپارید تا سیم پیچی را بازبینی کند،
- در صورت نیاز، سیم پیچی باید کاملا دوباره و طبق استاندارد کارخانه انجام شود،
- بعد از تعمیر، حتما تست جهت چرخش قبل از نصب نهایی انجام دهید.
5. نصب اشتباه کوپلینگ یا پروانه
در بعضی پمپها، انتقال نیرو از طریق یک قطعه به نام کوپلینگ انجام میشود. اگر این کوپلینگ درست در جای خود قرار نگیرد، حرکت موتور به درستی به پمپ منتقل نمیشود. بنابراین کاربر تصور میکند پمپ در حالت علت برعکس چرخیدن پمپ آب قرار دارد.
در حالی که مشکل از انتقال نیرو است نه جهت چرخش موتور! در بعضی موارد هم پروانه داخل پمپ به اشتباه نصب میشود یا به درستی روی شفت سوار نمیشود. همین موضوع باعث عملکرد برعکس یا ضعیف پمپ میشود.
- پمپ روشن میشود اما آبدهی بسیار کم است،
- لرزش غیرعادی در بدنه پمپ دیده میشود،
- صدای ساییدگی یا تق تق از داخل پمپ شنیده میشود،
- موتور به تنهایی درست کار میکند اما پمپ خروجی مناسبی ندارد.
- برق پمپ را کامل قطع کنید،
- درپوش یا کاور بین موتور و پمپ را باز کنید تا کوپلینگ دیده شود،
- بررسی کنید کوپلینگ دقیقا در مرکز و داخل شیار خود قرار گرفته باشد،
- اگر کوپلینگ لق است یا نیمه درگیر شده، آن را خارج کنید،
- دوباره کوپلینگ را کاملا صاف و هم راستا بین موتور و پمپ نصب کنید،
- در صورت دسترسی به پروانه، مطمئن شوید روی شفت کاملا سفت و درست بسته شده است،
- بعد از بستن همه قطعات، پمپ را بدون بار تست کنید.
5 علت برعکس چرخیدن پمپ آب بعد از خاموش شدن + راه حل
در این حالت پمپ هنگام کار کردن هیچ مشکلی ندارد، اما وقتی خاموش میشود، برای چند لحظه در جهت مخالف میچرخد. این اتفاق به خاطر برگشت جریان آب یا فشار داخل لولهها رخ میدهد.
در این شرایط، آب داخل سیستم مثل یک نیروی محرک عمل میکند و پروانه پمپ را در جهت معکوس حرکت میدهد. این موضوع بیشتر در سیستمهای لوله کشی و بوستر پمپها دیده میشود.
در لیست زیر دلایل برعکس چرخیدن پمپ آب بعد از خاموش شدن را میبینید:
- خرابی شیر یکطرفه
- نبود شیر یکطرفه در سیستم
- برگشت جریان آب به دلیل اختلاف فشار یا ارتفاع
- قطع ناگهانی برق و برگشت جریان آب
- ضربه قوچ
در ادامه هر کدام از این علتها را بررسی کرده و برایشان راه حل عملی میآوریم تا بتوانید آن را برطرف کنید.
1. خرابی شیر یکطرفه
شیر یکطرفه پمپ آب وظیفه دارد فقط اجازه عبور آب در یک جهت را بدهد. اگر این قطعه خراب شود یا گیر کند، آب بعد از خاموش شدن پمپ به عقب برمیگردد و این موضوع، باعث چرخش معکوس پروانه میشود.
- بعد از خاموش شدن پمپ صدای چرخش چند ثانیهای شنیده میشود،
- فشار آب سریع افت میکند،
- هنگام روشن شدن دوباره پمپ، سیستم تحت فشار قرار دارد.
- برق پمپ را قطع کنید،
- مسیر خروجی پمپ را دنبال کنید تا به اولین شیر یکطرفه برسید (روی لوله خروجی نزدیک پمپ نصب شده)،
- شیر را باز کنید و داخل آن را بررسی کنید،
- اگر رسوب گرفته، آن را تمیز کنید،
- اگر فنر یا دریچه خراب شده، شیر را کامل تعویض کنید،
- هنگام نصب دوباره، به فلش روی بدنه شیر دقت کنید که به سمت خروجی آب باشد.
2. نبود شیر یکطرفه در سیستم
در بعضی از نصبها اصلا شیر یکطرفه روی خط خروجی پمپ قرار داده نمیشود. در این حالت، وقتی پمپ خاموش میشود، آب داخل لولهها مسیر برگشت پیدا میکند و با فشار به پروانه ضربه میزند.
همین فشار باعث میشود پمپ برای چند لحظه در جهت مخالف بچرخد و این مورد اصلیترین علت برعکس چرخیدن پمپ آب بعد از خاموش شدن است.
- بعد از خاموش شدن پمپ، برگشت آب در لولهها حس میشود،
- پمپ در استارت بعدی با فشار سنگین روشن میشود،
- صدای تقه یا حرکت کوتاه در پمپ بعد از قطع برق شنیده میشود.
- مسیر لوله خروجی پمپ را بررسی کنید،
- نزدیکترین نقطه به خروجی پمپ را پیدا کنید (بلافاصله بعد از پمپ)،
- یک شیر یکطرفه مناسب با سایز لوله تهیه کنید،
- شیر را در مسیر خروجی نصب کنید،
- حتما جهت فلش روی بدنه شیر را به سمت جریان خروجی آب تنظیم کنید،
- بعد از نصب، سیستم را روشن و خاموش کنید و عملکرد برگشت آب را تست کنید.
3. برگشت جریان آب به دلیل اختلاف فشار یا ارتفاع
در بعضی سیستمها، منبع آب یا مسیر لوله کشی در ارتفاع بالاتر از پمپ قرار دارد. در این حالت، بعد از خاموش شدن پمپ، وزن ستون آب داخل لوله باعث میشود جریان به سمت عقب برگردد.
این فشار برگشتی پروانه را برای چند لحظه در جهت مخالف میچرخاند. این وضعیت هم یکی از علتهای برعکس چرخیدن پمپ آب بعد از خاموش شدن مخصوصا در ساختمانهای چند طبقه است.
- بعد از خاموش شدن پمپ، آب داخل لوله با فشار به عقب برمیگردد،
- صدای حرکت آب در لولهها شنیده میشود،
- چرخش پمپ فقط چند ثانیه و سبک است،
- مشکل بیشتر در ساختمانهای بلند یا مسیرهای طولانی دیده میشود.
- مسیر لوله خروجی را بررسی کنید و ببینید آیا به سمت بالا یا مخزن مرتفع میرود،
- اگر اختلاف ارتفاع زیاد است، حتما یک شیر یکطرفه قوی در نزدیکی خروجی پمپ نصب کنید،
- در صورت امکان، مسیر لوله را کوتاهتر و مستقیمتر کنید،
- اگر سیستم فشار قوی دارد، از شیر یکطرفه صنعتی با تحمل فشار بالا استفاده کنید،
- بعد از اصلاح، چند بار پمپ را خاموش و روشن کنید و برگشت جریان را بررسی کنید.
4. قطع ناگهانی برق و برگشت جریان آب
وقتی برق پمپ به صورت ناگهانی قطع میشود، موتور دیگر توان کنترل حرکت پروانه را ندارد، در همین لحظه، جریان آب داخل لولهها هنوز تحت فشار است. این فشار باعث میشود آب از مسیر خروجی به سمت پمپ برگردد. پس پروانه را برای چند لحظه در جهت مخالف میچرخاند،
این حالت بیشتر در زمان قطعی برق شهری یا قطع شدن ناگهانی فیوز اتفاق میافتد و مهمترین علت برعکس چرخیدن پمپ آب بعد از خاموش شدن است.
- همزمان با قطع برق، صدای چرخش کوتاه از پمپ شنیده میشود،
- پمپ بعد از وصل دوباره برق با فشار زیاد روشن میشود،
- در زمان قطعی برق، برگشت آب در لولهها احساس میشود،
- این اتفاق بیشتر در سیستمهای تحت فشار یا ارتفاعدار دیده میشود.
- بررسی کنید آیا سیستم شما در معرض قطعی برق مکرر قرار دارد،
- یک شیر یکطرفه استاندارد در خروجی پمپ نصب کنید تا برگشت آب کنترل شود،
- در صورت امکان از تابلو برق مجهز به محافظ ولتاژ یا UPS استفاده کنید،
- مسیر لوله کشی را بررسی کنید تا فشار برگشتی بیش از حد نباشد،
- بعد از نصب تجهیزات، چند بار قطع و وصل برق را تست کنید تا مطمئن شوید برگشت جریان اتفاق نمیافتد.
- هنگام بررسی تابلو برق، حتما برق اصلی را کامل قطع کنید،
- به هیچ عنوان در زمان روشن بودن سیستم وارد تابلو برق نشوید،
- اگر قطعی برق زیاد دارید، استفاده از محافظ و تجهیزات کنترلی ضروری است تا به پمپ آسیب نرسد.
5. ضربه قوچ
ضربه قوچ زمانی اتفاق میافتد که جریان آب در لولهها به صورت ناگهانی قطع یا تغییر مسیر بدهد. این تغییر ناگهانی باعث ایجاد یک موج فشار در داخل لوله میشود. این موج فشار به سمت پمپ برمیگردد و پروانه را برای لحظهای در جهت مخالف میچرخاند.
- صدای تقه یا ضربه داخل لولهها شنیده میشود،
- لرزش کوتاه در پمپ بعد از خاموش شدن دیده میشود،
- لولهها در لحظه قطع یا وصل شدن آب تکان میخورند،
- مشکل بیشتر در سیستمهای پرفشار یا لوله کشی طولانی دیده میشود.
- بررسی کنید آیا در مسیر لوله کشی شیرهایی دارید که ناگهانی بسته میشوند،
- یک منبع تحت فشار یا مخزن ضربه گیر نزدیک خروجی پمپ نصب کنید،
- اگر شیر برقی دارید، زمان بسته شدن آن را تنظیم کنید تا ناگهانی نباشد،
- مسیر لوله کشی را تا حد امکان مستقیم و بدون زانوییهای زیاد طراحی کنید،
- بعد از اعمال تغییرات، سیستم را چند بار روشن و خاموش کنید و صدای ضربه را بررسی کنید.
برای حل مشکل برعکس چرخیدن پمپ آب با کجا تماس بگیریم؟
در این مطلب علت برعکس چرخیدن پمپ آب را بررسی کردیم و دیدیم بعضی از این مشکلات مثل جابهجایی فازها یا تنظیم اینورتر را میتوان در خانه برطرف کرد. اما در بعضی موارد، مشکل به داخل موتور یا سیستم لوله کشی مربوط میشود و نیاز به بررسی تخصصی دارد.
اگر بعد از انجام بررسیهای ساده، هنوز پمپ شما برعکس میچرخد یا بعد از خاموش شدن دوباره این مشکل تکرار میشود، بهتر است موضوع را به یک تعمیرکار متخصص بسپارید. چون ادامه کار با پمپ معیوب باعث آسیب جدی به موتور، بلبرینگها و حتی سوختن کامل دستگاه میشود.
پس اگر همه روشهای ذکر شده را امتحان کردید و مشکل هنوز پابرجاست، با شمارههای تماس 02191003098 و 02158941 بگیرید تا بهترین تعمیرکاران آی پی امداد را برای بررسی تخصصی مشکل برعکس چرخیدن پمپ آب، به محل شما اعزام کنیم.